Trong những năm qua, hoạt động đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch luôn diễn ra phổ biến tại nhiều tỉnh đồng bằng sông Hồng. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là phát sinh bụi mịn PM2.5. Đây là vấn đề đáng quan ngại khi PM2.5 được coi là sát thủ trong không khí, nguyên nhân của hàng loạt bệnh về hô hấp và tim mạch, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân.
Với sự tài trợ của USAID thông qua dự án Giảm thiểu ô nhiễm, Trung tâm môi trường và phát triển cộng đồng (CECoD) phối hợp cùng UBND xã Kim Xuyên, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương và UBND xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn, Hà Nội triển khai sáng kiến nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí do đốt mở. Trong khuôn khổ sáng kiến này, CECOD và UBND hai xã đã tổ chức họp tham vấn để giới thiệu với nông dân các giải pháp xử lý rơm rạ và thảo luận cùng các cán bộ của các cơ quan liên quan và các chuyên gia về định hướng áp dụng giải pháp cho địa phương.
Tại UBND xã Kim Xuyên, ngày 24 tháng 4 năm 2024 cuộc họp tham vấn được tổ chức với sự tham gia của 38 thành viên bao gồm đại diện lãnh đạo UBND xã, đại điện phòng TNMT huyện Kim Thành, chủ tịch Hội nông dân xã Kim Xuyên và bà con nông dân trong xã. Người dân đã được các chuyên gia và đại diện trung tâm CECoD trình bày về các tác hại của việc đốt rơm rạ sau thu hoạch, bao gồm ô nhiễm môi trường không khí, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của người dân, và thoái hóa chất lượng đất canh tác. Người dân cũng được cung cấp các thông tin về tình hình chất lượng không khí tại địa bàn xã trong 7 tháng qua thông qua thiết bị đo nhanh (LCS) do Dự án Giảm thiểu ô nhiễm lắp đặt. Người dân tại xã đã trao đổi cởi mở về khó khăn trong việc xử lý rơm rạ sau thu hoạch khi hiện chỉ có phương pháp đốt. Ông Phạm Văn Tưởng, chủ tịch xã Kim Xuyên cho biết “Xã Kim Xuyên hiện có khoảng 340 ha trồng lúa, việc đốt rơm rạ vẫn thường xuyên xảy ra trên địa bàn xã tuy nhiên vẫn chưa có biện pháp hiệu quả giúp bà con. Cảm ơn nhà tài trợ đã hỗ trợ cho địa phương và thông qua sáng kiến này, chúng tôi hy vọng sẽ giúp người dân có ý thức hơn trong việc không đốt rơm rạ và có thể đưa ra được giải pháp thực sự có hiệu quả giúp người dân xử lý rơm rạ sau thu hoạch”
Ngày 26 tháng 4 năm 2024, tại UBND xã Xuân Thu, Sóc Sơn, Hà Nội, cuộc họp tham vấn cũng được tổ chức với sự tham gia của 33 thành viên gồm đại diện UBND xã, phòng TNMT huyện Sóc Sơn, nông dân trong xã. Sóc Sơn là một huyện thuộc Hà Nội, có vị trí đặc biệt gần sân bay, việc đốt rơm rạ không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn cho các chuyến bay ở sân bay quốc tế Nội Bài gần khu vực này. Hiểu được tầm quan trọng của việc không đốt rơm rạ bừa bãi, tuy nhiên người dân cho biết vẫn chưa có một biện pháp thực sự hiệu quả cho việc này. Thông qua sáng kiến, người dân hy vọng việc sử dụng chế phẩm vi sinh sẽ mang lại hiệu quả thực sự hữu ích, giúp giảm nỗi lo sau khi thu hoạch lúa.
Qua hai buổi họp, nhận thức của người dân trong việc không đốt rơm rạ đã được nâng cao. Tuy nhiên, đây mới là giai đoạn khởi động trong hành trình thay đổi. Trong vụ mùa sắp tới, người dân sẽ được sáng kiến trực tiếp hỗ trợ việc xử lý rơm rạ, tránh tình trạng đốt như trước đây. Nông dân tại hai xã cũng nhiệt tình cam kết đồng hành cùng sáng kiến, thay đổi thói quen đốt rơm rạ sang các biện pháp xử lý khác tốt hơn cho môi trường.