• Subcribe to Our RSS Feed

Hi vọng hồi sinh cho làng chì Đông Mai

Apr 23, 2014   //   by cecod   //   Dự án, Tin Tức  //  Comments Off

images965532_DSC_0440Năm 2013, Dự án khắc phục ô nhiễm chì trong đất tại thôn Đông Mai, xã Chỉ Đạo (Văn Lâm) đã được triển khai trong bối cảnh có nhiều thông tin về tình trạng ô nhiễm chì trong đất, nhiễm độc chì trong máu của nhiều trẻ em trong thôn. Dự án đã đem lại niềm hi vọng hồi sinh cho những diện tích đất “chết” của làng.

Từ hoang mang nỗi lo ô nhiễm chì…

Bị liệt vào danh sách các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trong Quyết định 64/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, sau gần 10 năm nỗ lực thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường nhưng tình trạng ô nhiễm môi trường ở thôn Đông Mai vẫn chưa được khắc phục. Năm 2012, khi Viện Y học Lao động và Vệ sinh môi trường (Bộ Y tế) công bố kết quả phát hiện 24 trẻ em dưới 10 tuổi ở thôn Đông Mai, xã Chỉ Đạo (Văn Lâm) trong tổng số 109 trẻ được khám sàng lọc có hàm lượng chì trong máu cao vượt ngưỡng cho phép đã khiến người dân trong thôn không khỏi hoang mang, lo lắng. Bởi hơn ai hết, những người dân ở đây đều biết nguồn gây nhiễm độc chì cho các em nhỏ này là do môi trường sống trong làng bị ô nhiễm từ hoạt động tái chế chì.

Hoạt động tái chế chì của thôn Đông Mai đã diễn ra hơn 30 năm nay. Thời kỳ cao điểm, cả thôn có tới gần 200 hộ làm nghề. Ông Nguyễn Văn Tuấn, một người dân trong thôn kể: “Trước kia toàn bộ ắc qui sau khi thu mua về đều được phá dỡ, hẩy chì bằng phương pháp thủ công. Những hóa chất trong pin, ắc qui như chì, axit được thải ra ngay khuôn viên của gia đình rồi theo dòng chảy chảy ra kênh mương và ngấm xuống đất. Các lò nấu chì cũng thải ra khói bụi gây ô nhiễm không khí. Không khí chứa bụi chì gặp mưa rơi xuống đất lắng đọng cũng làm tăng nồng độ chì trong đất”.

Chính hoạt động tái chế chì thủ công và không thực hiện các biện pháp thu gom, xử lý chì khiến chì ngấm vào đất gây ô nhiễm đất. Do vậy, mặc dù hiện nay hoạt động tái chế chì đã giảm mạnh, đặc biệt là từ năm 2013, nhiều công đoạn sản xuất đã được đưa ra khu sản xuất tập trung của làng nghề thực hiện nhưng hàm lượng chì trong đất vẫn còn cao và nguy cơ tác động đến sức khỏe người dân vẫn rất lớn.

… đến hi vọng hồi sinh

Trước thực trạng trên, tháng 4.2013, Trung tâm Môi trường và Phát triển cộng đồng (Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam) đã phối hợp với Chi cục BVMT và địa phương thực hiện Dự án khắc phục ô nhiễm chì trong đất tại thôn Đông Mai. Dự án đã tiến hành lấy hàng nghìn mẫu đất để phân tích, đánh giá hàm lượng chì. Sau khi có kết quả phân tích mẫu, dự án đã lựa chọn 37 hộ có hàm lượng chì cao nhất trong đất để thực hiện xử lý ô nhiễm chì. Trên các phần đất nhiễm chì giờ đây là những luống rau xanh tốt được trồng để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của gia đình, những chuồng trại chăn nuôi gà, vịt hay là sân chơi của gia đình. Anh Đỗ Văn Hưng, một hộ dân trong thôn cho biết: “Dự án đã tiến hành xử lý ô nhiễm chì trong đất cho gia đình tôi với diện tích xử lý là 30 m2. Phương pháp xử lý được tiến hành bao gồm các bước: Trải lớp vải địa kỹ thuật nhằm cách ly vùng ô nhiễm với lớp đất trên mặt, sau đó đổ lớp cát dày 30 cm, cuối cùng là đổ đất sạch lên trên hoặc lát gạch, đổ bê tông tùy theo nhu cầu sử dụng của gia đình. Toàn bộ đất, cát được sử dụng trước khi đổ lên trên lớp vải địa kỹ thuật đều được lấy mẫu phân tích bảo đảm không bị nhiễm chì. Gia đình tôi đã dùng gạch đỏ lát lên trên phần diện tích đó để làm sân sau nhà”.

Những lo lắng của người dân về tình trạng ô nhiễm chì trong đất đã dần vơi đi khi giờ đây nhiều hộ dân đã có thể yên tâm trồng, chăm sóc và tiêu thụ chính những ngọn rau, quả trứng, con gà do mình nuôi, trồng được. Anh Lê Huy Gương, trưởng thôn Đông Mai chia sẻ: “Khi thông tin về tình trạng ô nhiễm chì trong đất, nước và nhất là nhiễm độc chì trong máu của các cháu nhỏ của thôn đã khiến người dân chúng tôi thực sự hoang mang. Dự án khắc phục ô nhiễm chì đã phần nào giúp người dân trong việc xử lý ô nhiễm. Mặc dù số hộ được hưởng lợi của dự án chưa nhiều nhưng với những gì dự án đã mang lại cũng đã làm an lòng người dân chúng tôi. Cùng với việc giúp người dân xử lý ô nhiễm chì trong đất, dự án cùng với các ngành chức năng cũng đã giúp người dân nâng cao nhận thức, ý thức trong bảo vệ môi trường. Trước tình trạng cảnh báo về ô nhiễm, nhiều người dân đã chủ động di dời cơ sở sản xuất ra khu sản xuất tập trung xa khu dân cư góp phần giảm thiểu ô nhiễm trong thôn”.

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế tác động của ô nhiễm tới đời sống người dân, thôn đã được đầu tư hệ thống đường giao thông thôn, xóm bằng bê tông và hệ thống thoát nước. Điều này đã làm giảm khả năng tích tụ chất ô nhiễm trong làng, trong xóm. Đồng thời, thôn tổ chức thu gom rác thải theo hình thức xã hội hóa và khuyến khích người dân sử dụng nước cấp tập trung của nhà máy nước sạch. Đến nay, nhiều tuyến đường trong thôn đã được xây dựng khang trang, sạch đẹp, hoạt động của tổ vệ sinh môi trường làm nhiệm vụ thu gom rác thải của thôn đã đi vào hoạt động nền nếp và có trên 70% số hộ dân đã sử dụng nước máy. Ông Lê Đức Lành, Chi Cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường cho biết: “Ô nhiễm chì trong đất tại làng nghề tái chế chì Đông Mai là do quá trình tích tụ chì từ hoạt động sản xuất trong nhiều năm. Do vậy, hiện nay mặc dù hoạt động tái chế chì trong thôn đã giảm, thậm chí có khu vực đã nhiều năm nay không còn diễn ra hoạt động tái chế chì nhưng lượng chì tồn lưu trong đất vẫn còn rất lớn. Và đây chính là nguyên nhân gây nên tình trạng ngộ độc chì của nhiều trẻ em trong thôn. Dự án khắc phục ô nhiễm chì trong đất được triển khai ở qui mô nhỏ nhưng dự án đã thực sự đem lại niềm hi vọng hồi sinh cho nhiều diện tích đất tưởng chừng đã “chết” vì nhiễm chì nặng. Đồng thời với đó là góp phần giúp người dân trong thôn có ý thức trách nhiệm hơn trong BVMT, coi BVMT chính là bảo vệ sự sống của mình”.

Hiệu quả của dự án đã thấy rõ, song đó chỉ là hướng gợi mở, do vậy cùng với việc di dời hoạt động sản xuất ra xa khu dân cư và tích cực thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm, hạn chế tác động của ô nhiễm tới đời sống, người dân thôn Đông Mai cần phát huy hiệu quả của dự án, chủ động đầu tư áp dụng các biện pháp xử lý ô nhiễm môi trường đất, môi trường nước, môi trường không khí theo mô hình của dự án để tự bảo vệ sức khỏe, đời sống của bản thân và cộng đồng.

Nguồn: Mai Nhung – Báo Hưng Yên